شنوندگان خود را بشناسید و صحبت هایتان را به آن ربط دهید.
محدودیتهای زمانی تان را شناسایی نمایید و به آنها بچسبید.
شرایط و موقعیت ارایه رابشناسید.( دیگر صحبت کنندگان و آنچه را که آنها می گویند)
تحقیق
5- 3 نکته را تشریح کنید: آنها را مطرح ، بحث ، و نتیجه گیری نمایید.
از ابزارهای سمعی و بصری موثر استفاده نمایید( پروژکتورهای آموزشی، اسلاید، پورپوئینت، جزوه آموزشی ) تا نکات اصلی را تشریح نموده و به شنوندگان کمک کنید تا پیامتان را ببینند. اصول کلی برای اسلایدها:
لغات را محدود به 15-10 در هر اسلاید کنید.
از چندین اسلاید ساده به جای یک اسلاید پیچیده و مشکل استفاده کنید.
زمینه سیاه با حروف های سفید ویا روشن بزرگ برای خواندن راحت تر می باشند.
تمرین کنید.
آماده شدن
شنوندگان را در بیان دخیل سازید( تماس چشم، جنبه شخصی دادن، شوخی)شور و هیجان را ایجاد نمایید، افکار سنتی را به پیش بکشید.
نه یک بیان را بخوانید نه آن را بدون آمادگی ارایه نمایید. بیان را خوب آماده نمایید که نشان دهد که شما به سادگی با حضار صحبت می نمایید چه شما از یک متن آماده شده استفاده می کنید یا نه.
اسلاید ها را با صحبت تان هماهنگ کنید. بعد از اینکه اسلاید را تحت پوشش قرار دادید آن را بر روی صفحه و به معرض نمایش نگذارید. در صورت امکان کنترول اسلاید ها را خودتان به دست گیرید. بیان یا ارایه
انتظارات را کنترول نمایید.
ارتباطات یک سرک دو طرفه می باشد. قبل از اینکه کارگاه آموزشی یا بیان تان را شروع کنید، اطمینان حاصل کنید که اشتراک کنندگان شما، می دانند که چه انتظاراتی داشته باشند. آنها با عقایدی که قبلاً تصور می کرده اند، خواهند آمد. ارتباطات پیش از ارایه و بیان مطالب باید مشخص باشد تا در درک وفهم درست مطالب، ابهامات و ناامیدی وجود نداشته باشد.
چگونه با علاقه و اشتیاق شدید مطالب خود را ارایه دهیم.
موقعی که شما صحبت می کنید، آیا شنوندگان در ک می کنند که چقدر شما معتقد به آنچه که می گویید ، هستید؟ اگر شما می خواهید که افراد توجه کامل شان را به شما جلب نمایند و احساس کنند تا به نصیحت شما گوش کنند، آنها باید از شما بشنوند و در شما تعهد محکمی بالای پیامتان ببینند.
توجه شنوندگان را جلب کنید.
به شنوندگان قول دهید که به آنها بگویید چگونه می توانند بعضی چیزهایی را که آنها می خواهند، به دست آورند.
آجندا را به طور مختصر و خلاصه تهیه نمایید – با دانستن نظم و ترتیب شما در مطالب ، توجه حضار افزایش پیدا می کند.
شنوندگان را بی اهمیت فرض نکنید. افراد ظرفیت توجه خیلی کمی دارند. فقط 15 فی صد از قدرت مغزشان برای درک زبان و گرفتن آنچه که منظور شما می باشد، کافیست. به 85 فی صد باقی مانده از مغزشان اجازه ندهید تا به خواب و خیال فرو رود.
برای اینکه بتوانید شنوندگان را با خود نگه دارید، شما باید روش های جدید ی را به کارببرید- پیامتان را بصری نمایید، پیش بینی کنید، یک دوران گفتگو را ایجاد کنید، از تمرین های نقش بازی کردن استفاده کنید – تا بتوانید ذهن شنوندگانتان را 100 فی صد مشغول نمایید.
تن صدایتان می تواند تغییرات زیادی را دربیان ایجاد نماید. تمرین کنید که باعشق و علاقه بیان را منعکس کنید. افراد نمی توانند به وسیله یک صدای مرده تحت تاثیر قرار گیرند. برای اینکه صحبت خود را بشنوید، صدای خود را در طول یک مکالمه تلفنی ضبط نمایید یا بیان خود را با استفاده از یک ضبط تمرین نمایید. سپس تغییرات لازم را انجام دهید.
کاری بیشتر از سخنرانی انجام دهید.
تا زمانی که شما محدودیت ها را درک کنید، هیچ مشکلی برای سخنرانی به وجود نمی آید. سخنرانی راهی برای ارایه معلومات به طور شفاهی می باشد و آموزگار یا معلم در مرکز قرار می گیرد. تسهیل کننده صحبت می کند و شنوندگان گوش می دهند. آموزش گیرنده ها ، خسته و بی توجه می شوند. سخنرانی های کوتاه یا بیان شفاهی معلومات باید به وسیله فعالیت ها و ابزارهای بصری ( بینایی) که به طور مستقیم مرتبط به معلوماتی که ارایه شده می باشند ، بهبود داده و حمایت شوند. این ایده یا نظر، آموزش گیرنده ها را دخیل ساخته و به آنها انگیزه می دهند تا در یادگیری شان اشتراک کنند.
برای همه افراد چیزهایی را آماده کنید تا ببینند ، بشنوند و انجام دهند. شما به آموزش گیرنده ها چه در صنف یا در اتاق جلسه انگیزه می دهید. آنها لذت بیشتری خواهند برد . بیشتر یاد بگیرید و آن را برای مدت طولانی از دست ندهید.
جزوه آموزشی 7
عنوان : ارتباطات سازمانی
مهارت ارتباطات در محیط مسلکی امروزی بیش از پیش به خاطر حجم روبه رشد و ارزش معلومات در نظام اجتماعی متغیر متداوم، مهم می باشد. سازمان ها نه تنها درعصر تکنولوژی و معلومات با ادغام نمودن موفقیت آمیز تکنولوژی های جدید ، با به کار بردن معلومات به طور موثر و آموختن اینکه چگونه به طور موثربا ذیدخل های خارجی و داخلی ارتباط برقرا کنیم، پابرجا می مانند بلکه رشد نیز می کنند.
رسمی و غیر رسمی
ارتباطات درسازمان می تواند رسمی یا غیر رسمی باشند.
ارتباطات رسمی – زنجیره فرماندهی رسمی را دنبال می کند یا قسمتی ازارتباطات می باشد که مستلزم استفاده از زنجیره فرماندهی در سازمان می باشد. این کار در محدوده تنظیمات کاری سازمانی تعیین شده رخ می دهد.
ارتباطات غیر رسمی – ارتباطی است که به وسیله سلسله مراتب سازمان تعریف نمی شود. این کاردر برگیرنده دو هدف می باشد(1) به کارمندان اجازه می دهد تا نیازهایشان را برای تعاملات( ارتباطات) اجتماعی به دست آورند(2) می تواند اجراأت سازمان را با ایجاد کانالهای انتخابی و خیلی سریع و بسیار موثر بهبود دهد.
گریپ واین (تاک انگوری)یک شبکه ارتباطات سازمانی غیر رسمی می باشد که تقریباً در هر سازمانی فعال می باشد. این شبکه ارتباطات غیررسمی کانالی را برای مسایل فراهم می کند که برای کانالهای ارتباطات رسمی مناسب نمی باشند و مسایلی را شناسایی می نماید که کارمندان آنها را مهم و اضطراب آور می دانند. شبکه ارتباطات غیر رسمی نمی تواند از میان برداشته شود و شایعات به طور کلی نمی توانند از میان برداشته شوند. صرف ارتباطات باز و صادقانه با کارمندان می تواند تاثیر معلومات را که از این شبکه( تاک انگوری) عبور کرده است، خنثی کند. سازمان باید قادر باشد تا از شبکه ارتباطات غیر رسمی( تاک انگوری) استفاده کند تا معلومات مهم را بخش و اشاعه نماید.
کا نالهای ارتباطات
ارتباطات در سازمان ها به سه جهت یا مسیر متفاوت حرکت می کنند.
1. ارتباطات عمودی – عمدتاً برای گزارش دهی معلومات ( برای مثال نتایج ، طرح ها)و به دست آوردن فیدبک( برای مثال: یک کارمند سروی انجام شده را خلاصه می کند و آن را در اختیار هیأت مدیره قرار می دهد) استفاده می شود.
ارتباطات به طرف پایین – ارتباط مدیر با زیردستان، ارتباط مدیر اجرایی با همه مدیریت و کارمندان می باشد. هدف از این ارتباطات آگاه نمودن ، راهنمایی ، هماهنگی و ارزیابی کارمندان می باشد.
ارتباطات به طرف بالا – ارتباط کارمندان با مدیران می باشد – تا مدیران از احساسات کارمند و نیازمندی ها و منبع نظریه ها برای بهبود عملیات یا اینکه چگونه کارها می توانند با ایجاد جود احترام و اعتماد، بهبود یابند، آگاهی پیدا کنند. مقدار ارتباطات به طرف پایین به وسیله فرهنگ سازمان تحت تاثیر قرار می گیرد. اعتماد، و کارمندان توانا، جریان به طرف بالا را افزایش می دهد و محیط های مکانیسمی و سلطه گونه جریان به طرف بالا را کاهش می دهد.
2. ارتباطات افقی – در میان کارمندان در سطح سازمانی یکسان، اتفاق می افتد( معمولاً در یک بخش یکسان، اما بعضی مواقع در بین بخش ها ) تا در وقت صرفه جویی کنیم و هماهنگی را تسهیل نماییم. بعضی مواقع به حیث" ارتباطات یکسان" شناخته می شود.
3. ارتباطات جانبی یا موربی – ساحه های کاری و سطوح سازمانی را به منظور کار آیی و سرعت تقسیم می کند. ایمیل، این ارتباطات را آسان می کند.
شبکه های ارتباطات
سه نوع شبکه ارتباطات سازمانی رایج وجود دارد:
1.ارتباطات زنجیره ای : بر طبق زنجیره فرماندهی حرکت می کند هم به طرف بالا و هم به طرف پایین .
2. شبکه چرخه ای- ارتباطاتی را بیان می نماید که بین یک رئیس قوی و کاملاً خاص با افراد دیگر در یک کار گروپی یا تیمی جریان دارد. همه اطلاعات از طریق رئیس گروپ به افراد دیگری در گروپ در داخل و خارج جریان دارد. روسا به حیث قطب گذرگاه ارتباطات می باشند.
3. شبکه کانالهای همه جانبه – ارتباطات به طور آزاد در بین همه اعضای تیم جریان دارد.
هیچ شبکه انفرادی برای همه موقعیت ها مناسب نمی باشد.
فن آوری ( تکنولوژی)معلومات سازمان ها را بواسطه روشی که اعضای سازمانی ارتباط برقرار می کنند ، معلومات را درمیان می گذارند و کارهایشان را انجام می دهند، تحت تاثیر قرار می دهد:
1. فن آوری معلومات محدودیت های فاصله ای و زمانی را از بین می برد. به کارمندان پراکنده شده و جدا از هم اجازه می دهد تا به طور نامحدودی با یکدیگر کار کنند.
2. زمینه را برای درمیان گذاشتن معلومات آماده می نماید. کارآیی و اثر بخشی را افزایش می دهد.
3. تصمیم گیری و کار را ادغام می کند. معلومات و اشتراک کامل تر وبهتری برای تصمیم گیری فراهم می نماید.
4. مشکلات دسترسی مداوم به کارمندان را خلق می نماید. خط بین کار و زندگی شخصی را تیره می کند.
مزایای فن آوری معلومات شامل موارد ذیل می باشد:
توانایی نظارت به اجراأت تیمی و فردی را افزایش می دهد.
بر اساس معلومات کامل بیشتری تصمیم گیری بهتری دارید.
همکاری بیشتری به وجود می آید و معلومات در میان گذاشته می شوند.
دسترسی بیشتری به همکاران دارید.
فن آوری معلومات به وسیله سیستم های کامپیوتری شبکه ای توصیف می شوند که کامپیوترهای افراد را به همدیگر متصل می کنند تا یک شبکه سازمانی برای ارتباطات و درمیان گذاشتن معلومات ایجاد نمایند. این سیستم ها عبارت اند از:
ایمیل : انتقال فوری پیام های کتبی می باشد.
پیام فوری – تبادله ارتباطات در زمان واقعی ، گروپها را ملزم می کنند که به طور همزمان وارد یا داخل شبکه کامپیوتری شوند ( منظور چت کردن با یاهو ، جی میل،.......می باشد) و در این قسمت امنیت اطلاعات از بین می رود.
نرم افزار پیام فوری درحال حاضر نرم افزاری مناسبی برای استفاده در تجارت های مهم نمی باشد.
Voice Mail (میل صدایی) ، پیام صحبت شده را طی روش خاصی به وجود می آورد ، پیام را در شبکه انتقال می دهد ، پیام را درشبکه ذخیره می کند.
ماشین فکس – به انتقال اسناد شامل متن و گرافیک از طریق لاینهای تلفن معمولی اجازه می دهد.
تبادله اطلاعات الکترونیکی – به تبادله اسناد تجارت استاندارد اجازه می دهد.
همایش از راه دور( تله کنفرانس) – انتقال همزمان پیام با استفاده از تلفن یا از نرم افزار ارتباطات گروهی ایمیل
ویدیو کنفرانس – اشتراک کنند گان می توانند همدیگر را ببینند.
نکاتی در مورد فرستادن ایمیل
همیشه عنوان و موضوع ایمیل خود را پرکنید.
همیشه بیاد داشته باشید که از امو تیکون ( ترکیبی از چند نشانه و سمبول)و اختصارات در ارتباطات کاری یا تجارتی استفاده کنید.
واضح و مختصر بنویسید.
یک کا پی از ایمیل خود را به دیگران بفرستید اگر واقعاً آنها به این معلومات نیاز دارند
بالای ایمیل های که خشم و عصبانیت دارید، قبل از اینکه آنها را بفرستید ، خوب فکر کنید.
نگرانی های اخلاقی در مورد استفاده از voice –mail ( میل صوتی) یا ایمیل
الزاماً خصوصی و محرمانه نیستند.
کارفرما به آنها دسترسی دارد.
مدیران باید به وضوح بگویند:
که آیا ارتباطات کنترول می شوند.
که پالیسی های کمپنی بالای استفاده از ایمیل یا اینترنت شخصی چیست.
در ذیل انواع گوناگونی از سیستم های شبکه ای وجود دارد.
1. Intranet (اینترانت) شبکه داخلی می باشد که از تکنولوژی اینترنت استفاده می کند و فقط در دسترس کارمندان می باشد.
2. Extranet ( اکسترانت) شبکه داخلی می باشد که از تکنولوژی اینترنت استفاده می کند و به استفاده کنندگان مجاز در داخل سازمان اجازه می دهد تا با افراد خارج از سازمان مانند مشتریان وفروشندگان / تهیه کنندگان ارتباط برقرار کنند.
3. قابلیت های بی سیم ( (wireless
وابسته به سیگنالهایی می باشد که از طریق هوا و فضا بدون تماس فیزیکی بر اساس سیگنالها با موج کوتاه ، ماهواره، موجهای رادیویی، یا اشعه های نوری مادون قرمز فرستاده می شود.
وسایل بی سیم مانند تلفنهای کوچک ، کامپیوترهای نوت بوک و دیگر وسایل جیبی.
کارمندان دیگر لازم نیست که برای برقراری ارتباط پشت میزشان بنشینند.
اینترنت بر اساس ارتباطات صوتی – به استفاده کنند گان اجازه می دهد تا با یکدیگر صحبت کنند.
مسایل ارتباطات کنونی
ارتباط داشتن، مساوی با داشتن نگرانیست.
کنترول نمودن سایتهای شکایات به حیث یک منبع با ارزش برای درون بینی خاص به داخل سازمان می باشد.
کارمند شکایت می کند.
مشتر ی شکایت می کند.
جواب دادن به سایتهای شکایات اینترنت
آنها را به حیث یک منبع با ارزشی از معلومات بدانید.
پیام ها را در سایت قرار دهید تا معلومات نادرست را تشریح کنید.
بالای مشکلات ارایه شده در سایت اقدام کنید.
یک سایت شکایت را دایر نمایید.
به سایت شکایت عمومی نظارت خاص داشته باشید.
کنترول نمودن منابع دانش معلومات سازمان
پایگاه اطلاعاتی اینترنتی ایجاد نمایید تا کارمندان به آن دسترسی داشته باشند.
مجموعه ای از افراد کارورز و ماهر را برای گروپی از افراد که نگرانی و تخصص خود را درمیان می گذارند و با یکدیگر تبادله اطلاعات می کنند، به وجود آورید.
ارتباطات و مدیریت دانش
دانش یک منبع مهم می باشد.
مدیران باید آگاهانه پایگاه دانش را کنترول کنند.
مدریت دانش در به وجود آوردن فرهنگ آموزش دخیل می باشد.
اعضای سازمان به طور منظم و سازمان یافته دانش را جمع آوری می کنند و با دیگران در میان می گذارد.
مدبرانه ارتباطات را تصحیح کنید.
از لغات و عبارات کلیشه ای ، بیم انگیز، یا رنجاندن اشخاص بر اساس تفاوتهایشان استفاده نکنید.
با این وجود، از کلمات و واژه هایی استفاده کنید که تا حد امکان ارتباطات را روشن سازد.
01, 06, 2009
This publication was produced for review by the United States Agency for International Development. It was prepared by BearingPoint, Inc.
پـــــروپوزل نــــــویســـــی
پـــــروپوزل نــــــویســـــی
usaid capacity development program
Contract Number: 306-c-00-07-00508-00
BearingPoint, Inc.
USAID/afghanistan
This report is made possible by the support of the American people through the United States Agency for International Development (USAID). The contents of this report are the sole responsibility of BearingPoint, Inc. and do not necessarily reflect the views of USAID or the United States Government.
فهرست عناوین:
1.0 درک مدیریت پروژه و نقش پیشنهاد نویسی 2
2.0 عنوان : آمادگی قبل از نوشتن پیشنهاد 4
3.0 عنوان: بخشهای ضروری پیشنهاد 6
4.0 عنوان: نوشتن بخشهای پیشنهاد 8
5.0 . نوشتن ضروریات اصلی پروژه11………………………………………………………مارچ2009
مدل 10: پیشنهاد نویسی
جزوه اول
درک مدیریت پروژه و نقش پیشنهاد نویسی
پیشنهاد نویسی یک پروسه ای است که بتنهای خود کافی نیست. این بخشی از پروسه برنامه ریزی است . بررسی جریان ضرورتها کمک شایان به پیشنهاد نویسی میکند. پیشنهاد رابطه ای است بین کسانی که درجستجوی پروژه است(نهاد های حکومتی و موسسات) و کسانی که بودجه را تهیه میکنند مثل مؤسسات دو جانبه، چند جانبه، بنیادها و سکتورخصوصی. حکومت و مؤسسات ظرفیت حل مشکل را دارند ولی منابع تطبیق را ندارند. تمویل کنند گان منابع مالی را دارند اما منابع دیگر برای ایجاد برنامه های که مشکل فقر را حل نما ید ندارد.
مشخصات پروژه
از آن جای که پشنهاد نویسی بخشی از پروسه کلانی بنام " مدیریت پروژه " است مشخصات مهم یک پروژه میتواند قرار ذیل باشد:
پرژه مقصد دارد. معمولا شامل یک فعالیت و نتایج تعریف شده ومطلوبی می باشد
پروژه دوره حیات مشخص دارد. یعنی هر پروژه آغازی دارد وپایانی
پروژه محدود بزمان مشخص است
پروژه بودجه/قیمتی محدود دارد. که باید روشن باشه و تمام وقت معتبر باشه
پروژه بنوع خود پیچیده است و ضرورت به هماهنگی بین مردم و افراد ذیدخل دارد
پروژه معمو لا با پروژه های دیگر سازمان که همزمان تطبیق میشوند ارتباط دارد. ( وابستگی متقابل )
هرپروژه عواملی را دارد که منحصر بفرد است. دو پروژه هیجگاه نمیتوانند مثل هم باشند. هرکدام زمینه خاص خود را دارد
هر پروژه توقع گروپ ( اجتماع) خاصی می باشد
یک پروژه باید انعطاف پذیر باشد تا تغییرات لازم را در جریان پیشرفت پروژه بیاورد
در هرپروژه عوامل ناشناخته ای مثل مهارتهای کاری مردم برای انجام کار و تاثیرگذاری بیرونی مطرح است
چرخه حیات مدیریت پروژه:
اکثر پروسه های بررسی ضرورتها منجر به نوشتن پیشنهاد میگردد. بعضی اوقات موسسات اگر رابطه خوب با تمویل کننده داشته باشد ، قبل از تقدیم پیشنهاد کامل یاد داشتی را درباره پروژه به تمویل کننده میدهد.
بررسی ضرورتها- مرحله که ضرورت/نیاز شناسایی میشود و پروژه برای حل ان طرح میگردد یا فرصتی شناسای میگردد که باید ازآن استفاده کرد
برنامه ریزِی: مرحله ای که منابع باید یکجا جمع شوند تا فعالیتها انجام شود تاباعث تغییر در جامعه شود.
تطبیق ونظارت - مرحله ایکه فعالیتها شروع شده و برنامه نظارت میگردد تا نتایج ازقبل تعیین شده بدست اورده شود.
ارزیابی – پروسه ایست که پروژه بازنگری میشود و تغییر ات لازم برای پروژهای اینده آورده شود.
بستن پروژه – مرحله اختتام رسمی و تحویل دهی ان به مردم یا حکومت است و اطمنان حاصل کردن ازدوام و مراقبت پروژه است.
چرخه پروژه
بررسی ضرورتها زمانی اجرا میشود که سازمان پروژه جدیدی را شروع نماید، باعث تغییر مسیر گردد ، توسعه بیابد و با سازمان دیگری باهم کار کند. بررسی ضرورتها باعث درک مسایل و تعیین اولویتها میگردد.
ازآنجای که پیشنهاد نویسی بین بررسی ضرورتها و برنامه ریزی میاید ، بجاست که سوالات مهمی راکه مرحله طرح وبرنامه ریزی پروژه باید جواب دهد قرار ذیل میباشند:
هدف انکشافی پروژه چیست؟
پروژه چه تغییراتی را درآینده بوجود میاورد؟ چه چیزارایه میگردد؟
پروژه نتایج متوقعه را چطوری براورده میسازد؟ مناسب ترین استراتیژیها کدام است؟
مستفیدین پروژه کیها خواهند بود؟ پروژه چطور میتواند نیازانها را براورده سازد؟ مردم چگونه سهم داده میشود تا پروژه به اهدافش برسد؟
همکاران کیها خواهند بود ؟ و نقش و مسؤلیتهایشن چی میباشد؟
چه منابعی ( پول، تخصص، وسایل وغیره ) ضرورت است ؟
نتایج و فعالیتهای پروژه چگونه نظارت میگردد؟ ازپروژه چگونه بازدید میگردد؟
چه نوع گزارشهای تهیه میشود؟
پروسه بررسی ضرورتها باید معلومات زیررا تهیه نماید. نکات زیر مهمترین معلوماتی است که نویسنده پیشنها به آن نیاز دارد:
موقعیت پروژه و ویژه گیهای مردم که پروژه در محل انها تطبیق میگردد .
مشکلات ، و علت ومعلول آن
دست اندرکاران و نقش های بالقوه ای شان
معلومات و راهبردهای بالقوه
مدل 10: پیشنهاد نویسی
جزوه 2
عنوان : آمادگی قبل از نوشتن پیشنهاد
پیشنهاد دونوع است: پیشنهاد ها یا تقاضا میشود یا نمی شود. پیشنهاد تقاضا شده(Solicited proposals) بطورعمومی به اطلاع مردم رسانیده میشود. سازمانها معمولا به ضرورتهای تقاضا وطرزالعمل آن مطابق ظرفیت شان پاسخ میدهند. اما وقتی شما پشنهادی را به تمویل کننده بدون انکه تمویل کننده اعلامیه ی درباره پذیرفتن پیشنهاد صادر کرده باشد ، میدهید ، این پیشنهاد تقاضا نشده است. ( Unsolicited proposal)
نویسنده پیشنهاد، هم برای تقاضا شده وهم تقاضا نشده ای آن ، قبل از نوشتن به موارد زیرضرورت دارد:
برای پس زمینه معلومات جمع کند
تهیه یک پس زمینه که شامل سه مطلب باشد: مفهوم ، برنامه و قیمتها. اگرمعلومات در باره این سه موضوع ازقبل آماده نیست ، باید دید که کی میتواند شما را در تهیه این معلومات کمک نماید. این نگرش نوشتن پیشنهاد را آسان میسازد. با دخیل سازی دست اندرکاران در پروسه ، کارمندان کلیدی سازمان را کمک می نماید تا ارزش پروژ را نسبت به سازمان بطوری جدی مد نظر بگیرد.
مفهوم ( تصور کلی ) concept
شما باید درک خوبی از انکه پروژه با فلسفه و ماموریت سازمان شما همخوانی دارد ، داشته باشید. نیازی که پیشنهاد به آن میپردازد میتواند از بررسی ضرورتها گرفته شود. درصورت نبود بررسی ضرورتها ، یک مشوره عمومی با کارمندان ساحه میتواند شما را در تشخیص نیازها و مشکلی که باید رفع گردد، کمک میکند. تمویل کننده گان میخواهد که پروژه باعث تقویه سازمان شود و پروژه یکی از نیازمندیهای اولیه باشد. بنا براین معلومات پس زمینه شما باید شامل موارد زیر باشد:
سازمان شما و منابع موجود آن
نیاز یا مشکلی که باید حل گردد
برنامه ( پروگرام ) programme
معلوماتی مربوط به برنامه باید شامل موارد ذیل باشد:
طبیعت پروژه و نحوه اجرای آن
تقسیم اوقات یا چارچوبه زمانی پروژه
نتایج متوقعه وانکه چگونه ارزیابی صورت خواهد گرفت
کارمند گیری و نیاز به داوطلب بشمول رشد کارمندان موجود و کسانی که جدیدا استخدام میگردند.
قیمتها ، expenses
قیمتهای مربوط به پروژه تنها زمانی میتواند تعیین گردد که فعالیتها به صورت مفصل با چارچوب زمانی انها مشخص گردد. دراین مرحله شما یک طرح کلی از بودجه که نسبت به نتایج پروژه منطقی باشد را تهیه میکنید. اگر قیمت تخمین شده گران است ( جلوگیری کننده است) باید به برنامه ریزی ازنو شود.
بازنگری تقاضا یا اعلامیه پیشنهاد
برای پیشنهاد تقاضا شده ، طرزالعمل مشخصا مقاصد ، وسعت کار، نتایج مشخص ، تقسیم اوقات فعالیتها وگزارشهای که ضرورت است را بیان میدارد. اگر اطلاعیه معلومات تفصیلی را تهیه نکند ، روش جمع آوری معلومات پیشنهاد تقاضا نشده ممکن است بکار گرفته شود.
شناسای و انتخاب مشکل
بررسی ضرورتها در شناسایی مشکل عمده کمک میکند. در این مرحله مشکل یا مشکلاتی را که سازمان میتواند حل نماید انتخاب میکنیم. وقتی مشکل که پروژه میخواهد انرا حل نماید مشخص شد ، باید معلومات زیر را در باره ان مشکل پیدا نماییم:
وضعیت یازمینه که مشکل در آن وجود دارد
متضررین مشکل کیها هستند؟
و انها چگونه متضررشده اند؟ تفاوت ضرر زنان و مردان در چه است؟
ریشه های مشکل چیست؟
پیشنهادات مردم برای ریشه کن ساختن مشکل چیست؟
منابع موجود در محل برای حل مشکل چیست؟
بهترین و دوامدارترین راه حل چیست؟
تمام معلومات فوق مارا در تشخیص مشکل /نیاز و تعیین هدف و مقاصد و فعالیتهای پروژه کمک میکند.
مدل 10 : پیشنهاد نویسی
جزوه 3
عنوان: بخشهای ضروری پیشنهاد
پیشنها د دارای بخشهای اساسی می باشد. نویسندگان مختلف این بخشهارا بشکل های مختلف نوشته میکنند. آنها تعابیر و اصطلاحات متعددی را برای این بخشها استفاده میکنند. پیشنهاد بطورعموم شامل بخشهای زیر میباشد:
بخش مقدماتی
1. نامه پوشیشی
نامه پوشیشی وسیله ارتباطی است بین ما و موسسه تمویل کننده که ما چه را پیشنهاد میکنیم.
2. صفحه عنوان
صفحه عنوان معلومات کلیدی را در مورد پروژه و اهمیت ان ارایه میکند
3. خلاصه پروژه
خلاصه پروژه ماهیت پروژه را در 300 تا 500 لغت بیان میدارد.
بدنه اصلی پیشنهاد
4. زمینه پروژه ( project context
بعضی اوقات از ان به عنوان پس زمینه پروژه نیز یاد میگردد. در پس زمینه وضعیت جایی که مشکل درآن وجود دارد طی نیم تا یک صفحه تشریح میگردد. پس زمینه تصویرکلانتری از مشکل ایرایه میکند.
5. تشریح مشکل
تشریح مشکل ( بیان مشکل) درمورد مشکل و نیازی که پروژه میخواهد انراحل نماید توجه مینماید.
6. هدف و مقاصد پروژه
هدف پروژه بطور خلاصه تغییری که توسط پروژه بعد از حل مشکل بوجود می آید را تشریح میکند. مقاصد هم سلسه اجرا آتیست که بمنظوری حل مشکل طرح می گردد.
7. تشریح پروژه ( راهبرد / روش و فعالیتهای کلیدی).
این بخش توضیح میدهد که ماچطور به اهداف و مقاصد مان میرسیم. دراین بخش فعالیتهای عمده، روشها ، راهبردها و رویکرد های را که در جریان تطبیق پروژه مد نظرگرفته میشود بطورفشرده بیان میگردد. این بخش نحوه تطبیق پروژه را برای خواننده مجسم میسازد. این بخش خواننده را باید قانع بسازد که سازمان شما چکار میکند . بدین وسیله اعتبار سازمانتان را میسازید.
8. برنامه کاری
برنامه کاری تمام فعالیتهای که برای اکمال پروژه ضرورت است را همرا ه با وقت آن شامل باشد.
9. برنامه نظارت و ارزیابی پروژه
این بخش نظر اجمالی از نتایج پروژه که در دوران تطبیق پروژه نظارت میگردد تهیه میکند. دراین بخش نحوه ارزیابی دست آورد پروژه نیزبیان میگردد. نوشته پلان نظارت و ارزیابی در پیشنهاد نشان میدهد که مقاصد و دست آورد های پروژه برای شما مهم است.
منابع مورد نیاز
10. استخدام کارمندان پروژه
این بخش از نیاز به پرسونل کاری که تطبیق فعالیتهای شناسایی شده به انها بستگی دارد، سخن میگوید. در این بخش نقش و سهمگیری اعضای تیم پروژه را روشن بیان میکند.
11. توانایی سازمانی
دراین بخش از توانا های سازمان از نقطه نظر مهارتها و تجربه برای اجرای موفق پروژه حرف زده میشود.
12. بودجه پروژه
بودجه منابع و قیمت مورد نیاز پروژه را تشریح میکند
13. نتیجه
نتیجه شامل یک یا دو فقره میشود. جای مناسبی است برای جلب توجه دونر برای آینده.
بخشهای دیگر
14. فهرست
فهرست خواننده را کمک میکند که مطلب مورد نیاز خویش را در پیشنهاد به آسانی پیدا کند. فهرست شامل لیست عناوین عمده و شما ره صفحه میگردد.
15. منابع
این بخش لیستی ازمنابع و اسنادی که در پیشنهاد بکاررفته تهیه میگردد
ضمیمه ها
16. چارت زمانی فعالیتها ( Project Gantt chart
این چارت یا گراف حاوی لیست فعالیتها و محدوده زمانی مشخصی است که دران دوره فعالیت اجرامیگردد
17. جدول برنامه نظارت وارزیابی
جدول نظارت وارزیابی که حدودا دارای 8 تا 10 خانه یا خط میباشد، تفصیل برنامه نظارت وارزیابی را شامل میباشد. جدول نظارت و ارزیابی شامل شاخصه ها، وسایل تایید/رسیدگی وترتیب مقاصد پروژه علاوه خطرات و فرضیات میگردد.
18. مشخصات کارمندان( تاریخچه مختصر زندگی )
مشخصات کارمندان سطح تحصیل اعضای تیم پروژه ، بخصوص کارمندان مدیریت و بخش تخنیک را شامل میگردد.
19. مشخصات سازمانی ( تاریخچه مختصر سازمانی)
این بخش تواناییهای سازمان را برای تطبیق پروژه بیان میکند .
20. جدول بودجه
جدول بودجه تفصیلی از اقلام ، قیمت واحد و قیمت مجموع ارایه میکند. اقلام دسته بندی میگردد تا مرکزتوجه پروژه را برای حل مشکلات شناسایی شده نشان دهد.
مدل 10 : پیشنهاد نویسی
جزوه 4
عنوان: نوشتن بخشهای پیشنهاد
پیشنهاد یک گزارش تخنیکی است. چارچوب ، شکل و منبابع و مراجع آن از یک سازمان تاسازمان دیگر فرق میکند. معلومات ذیل درصورت نبود یک چارچوب خاص مارا در تهیه پیشنهاد کمک میکند.
1. نوشتن نامه پوشیشی
نامه پوششی باید قادر به جلب توجه خواننده باشد. شما نامه پوششی را با استفاده از چند واژه کلیدی که برای مؤسسه تمویل کننده مهم است میتوانید جالب بسازید. نکات زیر اجزای یک نامه پوششی خوب میتوانند باشند:
1. نامه پوششی
نامه پوششی باید توجه خواننده را جلب کند. شما این جذابیت را میتوانید با استفاده از چند کلمه که برای تمویل کننده مهم است برای نامه ای تان ایجاد نمایید. موارد زیر اجزای تشکیل دهنده یک نامه پوششی خوب است.
تحفه بخواهید: نامه تان را باتماس که قبلا گرفته اید ( اگرصورت گرفته باشد) شروع کنید. بگویید برای چه مینوسید و چه مقدار بودجه لازم دارید.
نیازرا توضیح دهید: طی یک یادوجمله برای تمویل کننده بگویید ضرورت پروژه چیست؟
کاری را که انجام میدهید توضیح دهید: طی یک یادو پرگراف با تفصیل و متناسب کاررا بمنظور جلب نظر تمویل کننده تشریح کنید. به صراحت بگویید که نتیجه تمویل چه خواهد بود.
درمورد سازمان تان معلومات بدهید: ضمن یک پرگراف برای تمویل کننده درمورد سازمان تان معلومات دهید.( ماموریت، برنامه ها، تعداد کارمندان و غیره ).
معلوماث مشخص بودجوی را شامل کنید: معلومات مربوط به بودجه میتواند درنامه بیاید یا در یک صفحه جداگانه تهیه گردد.
نامه را بسته کنید:باجمله قویی نامه را پایان دهید. بگویید که میتوانید معلومات مفصل تری را در خدمت دونربگذارید و میتوانید تمویل کننده را ملاقات هم نمایید.
هرگونه معلوماتی را که لازم میبینید ضمیمه نمایید: ( لیست وووو ، نسخه ای از گزارش مالی ، بیوگرافی کارمندان کلیدی و غیره ).
2. نوشتن صفحه عناوین
صفحه عناوین شامل موارد زیر میگردد:
عنوان پیشنهاد – عنوان را تاجای میتوانید گیرا بسازید
چند عنوان نمونه:
" این برای دختران فرق میکند: تهیه نصاب تعلیمی براساس جنسیت اجتماعی")
"روحیه اجتماعی در افغانستان متشتت "
"تسخیر بازار جهانی برای صنایع دستی هزارجات "
" پیاده روی کم : مکتب ابتدای برای دختران در یکاولنگ"
نام مؤسسه ای که پیشنهاد با و تقدیم میشود
نام وادرس سازمان خود تان
نام وادرس تماس شخصی که به بهترین وجه میتواند در باره پروپوزل معلومات بدهد
تاریخ تقدیم پیشنهاد
3. نوشتن خلاصه پروژه
خلاصه پروژه وقتی نوشته میشود که تمام بخشهای دیگرپیشنهاد تهیه شده باشد. دراین جا فشرده تمام معلومات پروژه آورده میشود. یا به تعبیر دیگر خلاصه ای است از بدنه اصلی پیشنهاد. خلاصه پروژه باید شامل موارد زیر باشد:
وضعیت که مشکل در ان وجود دارد
راه حل که سازمان شما باتوجه به تجربه کاریش برای رفع این مشکل پیشنهاد میکند
این راه حل چرا یک راه حل خو ب است
دستاورد ش چه میتواند باشد
مستفید شوندگان اصلی کیها خواهند بود
مدت پروژه
قیمت کلی/مجموعی پروژه
4. نوشتن بدنه اصلی پیشنهاد
این بخش پیکره پیشنهاد را تشکیل میدهد و از 5 تا 10 صفحه میباشد.
پس زمینه پروژه از 1 تا 2 صفحه می باشد. درباره موقعیت جغرافیایی پروژه و مردم که از پروژه بهره مند میشوند بنویسید. مطلب تان را با ارایه معلومات درزمینه های جغرافی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی تقویه نمایید(البته هرکدام ازاین موارد که مرتبط باشد ). معلومات که تاریخ ووضعیت فعلی آن اجتماع را بیان میکند باید ذکر شود. روند فعلی را که ممکن است درآینده تاثیراتی بالای اجتماع داشته باشد و اینکه پروژه میخواهد مشکل موجود دراجتماع را حل نماید، توضیح دهید.
توضیح مشکل از نصف صفحه تا یک صفحه میباشد. مشکل را که پروژه میخواهد برطرف نماید بطور مشخص تشریح نمایید. شواهد و ثبوت های در قالب مثال ، از نتیجه سروی ، آمار و معلوماتی که در دوران بررسی ضرورتها طی مصاحبه و ملاحظات جمع آوری شده برای تقویه نظرتان تهیه نمایید. مشکل و نیازرا طوری توضیح دهید که امیدی برای حل آن وجود داره و راه که پیشنهاد شده منطقی ترین آن می باشد. بالای نوآوری های پروژه تاکید نمایید.
اهداف و مقاصد پروژه طی 300 لغت میاید و معمولا نیم صفحه میباشد. هدف و مقاصد را طوری بنویسید که نتایج آن قابل اندازه گیری باشد. بعنوان مثال:
هدف برنامه: در اخیر دو روز، زنان که از 200 خانواده قریه شهیدان نمایندگی می کنند عاید شان تا 500 افغانی بالا می روند.
مقاصد:
مصروف شدن 200 زن از خانواده های شهیدان در پروژه های عایداتی کوچک
در اخیر سال اول، بازارها برای صنایع دستی محلی در بامیان و سایر ولسوالیها در افغانستان ایجاد خواهد گردید.
در دوران پروژه، شرکت کنندگان زن طرحهای صنایع دستی محلی که دارای مشخصات محلی هزارگی می باشند و بازارهای بین المللی جهانی را می یابد.
تشریح پروژه تقریباً سه تا پنج صفحه را در بر می گیرد. دراین جا شیوه های فعالیتهای عمده منتخب برای رسیدن به هدف و مقاصد پروژه را تشریح میشود. دلیل انتخاب شیوه هارا توضیح داده میشود. انواع فعالیتهای که باید انجام شود، چه وقت انجام شود، توسط کی و با منابع مشخص آن نوشته میشود. مشخصات استفاده کنندگان و شرکت کنندگان پروژه را توضیح بدهید و بگویید که که اینها چگونه انتخاب خواهند شد، و چطوری در مراحل مختلف انکشاف و مدیریت پروژه سهم خواهند گرفت. در هدف و مقاصد که در بالا ذکر شد، استراتژی های بالقوه می تواند به شکل ذیل باشد:
آموزش زنان درباره صنایع دستی هزارگی
ایجاد بازارهای محلی
همکاری با گروپهای بین المللی که بتواند درسطح جهانی برای صنایع دستی محلی بازار بیابند.
تحقیقات در مورد طرحهای صنایع دستی
اگر کدام موضوع جنسیتی مشخص وجود داشت آنرا برجسته سازید. توضیح دهید که این پروژه چگونه می تواند مداوم و پایدار باشد. اگر در تطبیق پروژه کدام خطری وجود داشت، آنها را ذکر کرده و بگویید که چگونه این خطرات را رفع می نمایید. درجه انعطاف پذیری شما نسبت به تمویل کننده را نیز ذکر کنید.
طرح کاری پروژه، می تواند قسمتی از تشریح پروژه را شامل شود. و نیز خلاصه از فعالیتهای عمده، و اینکه چه وقت انجام خواهد شد و چه دست آوردهای از این فعالیتها توقع خواهد رفت، را نیزشامل می شود.
نظارت و ارزیابی پروژه می تواند تقریباً 300 لغات تا یک صفحه را شامل شود.البته بستگی دارد به اینکه چقدر تطبیق پروژه مهم می باشد. هدف از نظارت و ارزیابی و شیوه های جمع آوری و تحلیل معلومات را به طور عموم نیز تشریح نمایید.
5. نوشتن ضروریات اصلی پروژه
بخش کارمندان پروژه تقریباً در حدود 300 لغت تا یک صفحه است ، باتوجه به بزرگی و کوچکی پیشنهاد فرق می کند. چند جمله در مورد تعداد کارمندان، وظایف مشخص و شرایط تحصیلی و کاری شان نوشته کنید. شناساي کارمنداني که قبلاپيشنهاد داده وانکه کدام يکي استخدام شوند. توضیح دهید که کدام یکی از کارمندان در پروژه تمام وقت کار می نمایند و کدام آنها نیمه وقت مصروفند. کارمندان را شناسایی نمایید که قبلاً یک بار استخدام شده است. اختیاراتی افرادی را که قبلاً مسئولیتهای شان در پروژه مشخص شده بود خلاصه سازید. اگر همکاری پروژه را چندین موسسه به دوش داشته باشد، برای خواننده پیشنهاد که مسئول مدیریت مالی، نتایج پروژه و مسئول گزارش دهی پروژه باشد مفید خواهد بود.
بخش توانایی سازمانی تقریباً 300 کلمه و نصف صفحه را در برمی گیرد که این بخش تشریح کننده مهارتهاو تجارب سازمان را در بخش مدیریت و تطبیق پروژه های مشابه در گذشته می باشد. در نوشتن این بخش، مراحل ذیل در نظر گرفته می شود:
مثالهای از موفقیت موسسه در قسمت انجام و پیشبرد فعالیتهای مشابه به پروژه پیشنهادی را ذکر نمایید.
توضیح مختصر از ساختار و تاریخ موسسه تان را ارایه نمایید.
معلومات در مورد اینکه چرا موسسه تان در انجام این کار با مشترکین مشخص شده، توانایی کار را دارند.
مهارتهای مخصوص که موسسه تان دارا بوده و پروژه را تقویت می نمایند توضیح نمایید.
کمکها، جوایز، تحفه ها و سرمایه های که از سایر تمویل کنندگان، گروپهای اجتماعی، دولت یا سایر نهادهای بین المللی دریافت نموده اید ذکر نمایید.
بخش بودجه پروژه، در حدود دو پروگراف تا یک صفحه توضیح مختصر راجع به عواید و مصارف پروژه می باشد. این بخش باید اقلام کلیدی مصارف، مجموع بودجه پروژه، به چه اندازه از تمویل کننده و شرکا درخواست می شود، اگر موجود بود گنجانده میشود.
نتیجه گیری
در صورت تناسب، بعضی از فعالیتهای تعقیبی که ممکن روی دست گرفته شود. تمویل کننده را برای درخواست بودجه در آینده آماده ساخته یا شما باید در مورد اینکه نتیجتا پروژه چگونه بدون کمک اضافی تمویل کننده پیش می رود کاملاً آنها را در جریان بگذارید. این بخش جای تاکید دوباره درخواست شما درمورد بودجه است و انکه سازمان شما چه کاری را میخواهد انجام بدهد و ان کار چرا اهمیت دارد. ضرورت سازمانتان به بودجه را برجسته بسازید. برای قوی نشاندادن قضیه تان میتوانید کمی از احساسات کار بگیرید.
I
6. سایر قسمتها
بخش فهرست در چند صفحه اول پیشنهاد می آیند ولی آخرین بخش است که توسط نویسنده پیشنهاد تهیه می شود. فهرست، لیست از عنوانهای اصلی پیشنهاد با شماره صفحه مطابق آن می باشد.
صفحه ماخذ در صفحه پشت پیشنهاد می آید. این بخش منابع معلومات را لیست می نماید و تمویل کننده آن را بحیث تاییدیه می شناسند. این صفحه به شکل ذیل نوشته می شود:
اتاق، ر. (1980)، "دهقان کوچک مسلکی است" در کتاب الهه زراعت (ازاساطیر رومی) 13 (2): 19 -23
دسته ، ر(1982)، " دو دسته از
Bunch, R. (1982). Two ears of corn: A guide to people centered agricultural improvement, World Neighbors, Oklahoma City, USA.
FAO (1990), Farming systems development: guidelines for the conduct of a training course in farming systems development, FAO, Rome Italy.
ذکر مراجع با نام نویسنده (تخلص نویسنده) شروع می شود، سال نشر، عنوان کتاب یا بخش از کتاب (چندین موضوع)، نشرکننده و محل نشر
7. ضمیمه ها تشریحات تخنیکی پروژه در مورد تقسیم اوقات، جزییات بودجه، چگونگی تفتیش مالی، نقشه ها، جدول نظارت و ارزیابی می باشد.
USAID Capacity Development Program
Kabul, Afghanistan
www.USAIDCDP.org
مقدمه
پیشگفتار
تعریف مفاهمه/ارتباطات
ماهیت مفاهمه/ارتباطات
چینل های مفاهمه/ارتباطات
مودل فرستنده وگیرنده
چهارجنبهء یک پیام ازدیدگاه یک دانشمند آلمانی
تحلیل معاملات
شنیدن فعال
تخنیک های سوال نمودن
انواع سوالها
فصاحت وبلاغت
زبان اشاره وبصری سازی
مفاهمهء فشرده
رساندن پیام مختصر ودقیق
مقدمه
برنامه های آموزشی مديريت که از طريق رياست تربيه وانکشاف خدمات ملکی کميسيون اصلاحات اداری تطبيق می گردد، درحقيقيت اززمرهء برنامه های تربيوی کوتاه مدت رياست تربيه و انکشاف خدمات ملکی بوده و هدف اساسی آن بلند بردن ظرفيت کاری کارمندان خدمات ملکی در کشور است که درسطح کابل و ولايات کليدی عملی می گردد.
اين برنامهء ملی در حقيقيت به مثابهء سنگ پايه و تسهيل کنندهء پروسهء توانمند سازی مامورين خدمات ملکی در سراسرکشورمی باشد .
رهنمود آموزشی مديريت (منجمنت) که يکی از شاخص های برنامهء آموزشی بخش ارتقای ظرفيتها می باشد، فراهم کنندهء معلومات معاصر دررابطه به مديريت بوده که در مطابقت با قوانين اداری متداول و در حدود مفاهيم وارزش های ملی وفرهنگی کشورتدوين گرديده و در درسترس شاملين برنامه های آموزشی قرار داده ميشود.
استفاده کننده گان اصلی اين رهنمود آموزشی مديريت ، شاملين کورس های آموزشی خدمات ملکی در مراجع وارگان های مختلف دولتی در سراسر کشور می باشد که ازطريق رياست تربيه وانکشاف کميسيون اطلاحات اداری وخدمات ملکی تطبيق می گردد. اين برنامه آموزشی در يک سال برای دو دورشش ماهه، در هر ارگان عملی می گردد که طی آن 120 تن از کارمندان آن، ازين برنامه مستفيد می گردند.
برنامهء آموزش مديريت، مبتنی بر آموزش عملی با استفاده از ميتود های معاصر بوده که توسط آن مشمولين کورس نه تنها قادر به کسب دانش معاصر مديريت خواهند شد، بلکه توانائی عملکرد و تطبيق دانش حاصله را در دواير مربوطهء شان حاصل خواهد نمود . کورس های آموزش مديريت توسط استادان مجرب بخش ارتقای ظرفيتهای خدمات ملکی در مراکز آموزشی خدمات ملکی ، تدريس می گردد .
از آنجاييکه اين رهنمود درمرحلهء مسوده قراردارد، ازخواننده گان گرامی احترامانه تقاضا بعمل می آيد تا در صورت مشاهدهء کاستی های انشائی و ملاحظات کلی در مورد اين مسوده درسی ، ما را در قسمت بهبود آن همکاری نمايند .
پیشگفتار
چون انسان موجود اجتماعي است که اين خصلت اجتماعي بودن، انسان را واميدارد تا با همنوع خود در ارتباط باشد که اين ارتباط زمينهء افهام وتفهيم را فراهم ميسازد.
تامين ارتباطات ازجملهء خصايل فطري نوع بشر است در غيرآن انسان به تنهايي قادربه تامين نيازهاي مادي ومعنوي اش نميباشد.
براي تامين ارتباطات، به افهام وتفهميم ضرورت است تا انسان بتواند مفکورهء خود را به همنوع خويش انتقال دهد.
انسان در مقايسه با ساير موجودات روي زمين ازلحاظ جسمي ناتوان است اما آنچه وی را نظربه سايرموجودات تفوق ميبخشد، قوهء نطق وبيان اوست که ازاينطريق ميتوانند با همنوع خود تبا دلهءافکارنمايد.اين قوهء نطق که زمينهء افهام وتفهيم را فراهم ميسازد، ازديدگاه دين مقدس اسلام يکي ازصفات اشرف المخلوقات بودن انسانرا برملا ميسازد. درعالم طيوروانعام هرگاه مشکلي بوجود آِيد معمولأ دوراه انتخاب دارند يا به جنگ ومقابله ميپردازند ويا اينکه راه فراررا اختیارمينمايند اما دراجتماع انساني راه نخست ومعقول برای حل مشکلات ومعضلات افهام وتفهيم است.
تعریف مفاهمه/ ارتباطات :
در رابطه به مفاهمه / ارتباطات تعاريف مختلف وجود دارد که از جمله نمونه های آن قرارذیل است :
هر عملي که توسط آن افراد بتوانند در رابطه به نيازمندي ها ، خواست ها ، ادراکات، نظريات و آکاهی خود با یکديگر تبادلهء معلومات نمایند ، بنام مفاهمه/ ارتباطات ياد ميگردد.
مفاهمه/ ارتباطات ميتواند بصورت آگاهانه يا ناآگاهانه ، خواسته و يا نا خواسته ، زيگنال هاي شفائي و غير شفائي صورت گيرد و هم ميتواند از طريق گفتار و تکلم يا به طرق مختلف صورت گيرد.
مفاهمه/ ارتباطات عبارت از تبادله افکار ، پيام ها يا معلومات از طريق گفتار ،رفتار، اشارات، وکتبی ميباشد.
مفاهمه عبارت ازانتقال يا تبادلهء معلومات،نظريات،پيام ها،افکار،هدايات
ادراک واحساسات باستفاده ازطرق ووسايل مختلف بين طرفين ميباشد.
مفاهمه عبارت ازيک عملکرد آگاهانه يا نا آگاهانه، خواسته يا نا خواسته است که از طريق آن احساسات ونظريات به شکل پيامهاي لفظي وغيرلفظي بيان گرديده وبعدأ ارسال،دريافت ودرک ميشود.
ماهيت مفاهمه/ ارتباطات
ماهيت ارتباط در اين است که "کس نميتواند بدون ارتباط باشد" يعني افراد يا کارمندان داخل يک اداره و موسسه بصورت متداوم به شکل از اشکال با همديگر ارتباط ميگيرند حتي اگر انها طوري هم بنظر برسند که گويا ارتباط ندارند اما باز هم ارتباط ميداشته باشند.
سکوت هم معني چيزي را ميدهد : اين که شما چيزي براي گفتن نداريد و يا هم نمي خواهيد چيزي بگوئيد باز هم ارتباط داريد . يعني ارتباط در همه جا موجود است .
عين قضيه در مورد ارتباط به جهان خارج نيز صدق مينمايد .
اينکه اگر يک اداره و موسسه چيزي ميگويد يا مينويسد ‚ اينکه آيا اعلان تجارتي خوب است يا نه و يا اينکه مناسبات عامه و مناسبات بازار يابي خوب است يا خراب ‚ باز هم ارتباط بوجود ميايد .
اگر يک اداره و موسسه چيزي نميگويد ( يا نمي نويسد) ‚ باز هم بطورغیرمستقیم پيامی را انتقال ميدهد .
چينل های ارتباطات
پروسه ارتباطات بخاطر انتقال معلومات از يک شخص ( فرستنده ) به شخص ديگر (گيرنده ) ازطریق چینل های مختلف صورت میگیرد. چینل های که افراد هنگام مفاهمه بیشتر بخاطر می آورند عبارت از صحبت نمودن و گوش دادن است.
چینل ديگر عبارت ازديدن بمنظورخواندن (مکتوب ‚ کتاب ‚ سند و غيره ) ميباشد .
ديدن مفهوم تماشا کردن را هم میرساند (تماشای يک فلم ‚ اخبارو حتي تماشای افراد ديگر )
گفته اخيرالذکر مربوط به چینل ديگر ارتباط ميشود که بنام ارتباط غير لفظي ياد ميشود که اين چنين ارتباط اهميت مشاهده ‚تقليد و اشارات را مورد بررسي قرار ميدهد .
تمام چینل های یادشده مهم پنداشته ميشود بخاطري که هنگام فرستادن و يا گرفتن يک پيام ‚ چشم ها ‚گوش ها‚ دهن و سایراعضای بدن درکار مي افتد.
مودل فرستنده و گيرنده
مودل فرستنده و گيرنده این نکتهء جالب را واضح می سازدکه هرپیام دارای چهارجنبه میباشد. فرستنده وگیرندهء پیام باید بدانند که تعبییرات شخصی آنها درمورد چهار جنبهء یک پیام ازیکدیگرشان متفاوت است. این تفاوت میتواند باعث ایجاد سوء تفاهمات قابل ملاحظه وپرابلم های ناشی ازآن گردد.
قابل توجه: اگر متوجه نباشید که کدام یک ازچینل های مفاهمه رابکارمیبرید، تعبییرات نادرست، شمارا به مشکل مواجه خواهد ساخت.
چهارجنبهء يک پيام ازديدگاه دانشمند آلماني
جنبهء هدف
هرپیام دارای معلوماتی دررابطه به هدف میباشد که به ساده گی حقایق را بیان میکند.
جنبهء روابط
هرپیام مناسبات میان فرستنده وگیرنده را واضح میسازد واینکه آنها درمورد همدیگرچه فکرمیکنند.(مسلم است که طرزفکرشان متفاوت است. جنبهء روابط توسط الفاظ، آهنگ صدا واشارات غیر لفظی نشان داده میشود. دریافت کننده گان پیام درمورد این جنبهء پیام بسیارحساس میباشند.
جنبهء اظهارخودي
یک پیام نه تنها معلوماتی را دررابطه به حقایق دارا میباشد بلکه درمورد خود فرستنده نیزمعلومات میدهد. اظهارخودی شامل آشکارساختن ضمیرخود به جانب مقابل میباشد.
جنبهء درخواست
معمولاافراد به منظوربرآورده شدن مقاصد خاص شان مفاهمه مینمایند. فلهذا پیام طوری درنظرگرفته میشود که به نحو ازانحا بالای جانب مقابل تاثیربیندازد.
مثال:
هنگام صرف نان شب شوهرازخانم میپرسد که این چیزسبزرنگ درشوربا چه است؟
خانم به جواب میگوید اگرخوش نداری برو وبه خانهء مادرت نان بخور.
چهارجنبهء پیام شوهررامیتوان بطورذیل تعبییرکرد:
جنبهء هدف: چیزسبزرنگ دربین شوربا است.
جنبهء اظهارخودی: من شوربا را خوش ندازم.
جنبهء روابط: شما یک آشپزنالایق هستید.
جنبهء درخواست: درآینده بهتر است چیزسبزرنگ را ازشوربا دوزسازی.
عکس العمل خانم نشان میدهد که وی پیام را اززاویهء روابط دریافت کرده است. اگرخانم پیام را اززاویهء هدف دریافت میکرد شاید جوابش چنین میبود: این گشنیزاست که شوربا رامزه دارمیسازد.
مفاهمه زمانی جدی میگردد که گیرنده پیام را ازآن زاویهء میبیند که فرستنده روی آن قصد تاکید نداشته است.
گوش دادن وعکس العمل نشان دادن صرف به یک جنبهء پیام باعث خواهد شد که جوانب دیگرپیام را درک کرده نتوانید.
بخاطرداشته باشید که صرف بمرکزبالای یک جنبهء پیام باعث سوء تفاهمات شدید میگردد.
مفاهمهء واقعی زمانی صورت میگیرد که معلومات فرستاده شده ودریافت شده درتمام جوانب پیام عین چیزباشد.
زمانیکه شما این جمله را میشنوید: "میخواستم برایتان بگویم" آگاهی حاصل نمایید که جانب مقابل با بیان این جمله ازشما خواستارانجام چه کاری گردیده است؟÷
تحليل متبادل/معاملاتي
از تحليل متبادل بايد بخاطر رشد شخصي و تغيير فردی و تحليل معاملات در ماحول خود استفاده بعمل آوريم. زیرا تحليل متبادل ما را در زمينه هاي ذيل کمک مينمايد:
درک افراد از نقطه نظر روانشناسي ( يعني به کمک مدل وضع روانی ميتوان چگونگي احساس افراد را درک نماییم و بدانيم که آنها به چه شکل خود را آشکار ميسازند)
تحليل و تجزيهء سيستم ها و سازمان هاي مختلف و هم چنان ساختار روابط داخلي سازمانهاي مختلف و حل مشکلات در پروسه مفاهمه / ارتباطات بين آنها
مطالعه سلوک و روش هاي مکرر برخورد افراد
معلومات در رابطه به تحليل متبادل
تحليل متبادل که بنام TA نيز ياد ميگردد عبارت از تيوري تحليلي روانشناسي است که در سال 1950 م توسط روانشناسي بنام " ايرک بيرن" مطرح گردید. طوريکه روانشناس مذکور سه سطح مختلف تحليل متبادل را قرار ذيل شرح داده است:
(سطح والديني ، سطح بزرگسالي و سطح کودکي ) که همه اين سطوح ازتجارب زمان کودکي يک انسان منشا میگیرد.
وی هم چنان تحليل نمود که افراد مختلف چگونه بین هم اعمال متقابل دارند و چگونگی شخصیت های مختلف چگونه ميتواند روی معاملات افراد تاثیر بگذارد.
آقاي بيرن بدین مفکوره بود که ارزيابي و نظر اندازي به تمام پروسهء افهام وتفهيم بسيار با اهميت ميباشد. هم چنان وي معتقد بود که هنگام پروسه افهام وتفهيم بايد به هر دو جناح مفاهمه توجه صورت گيرد نه صرف به يک جناح.
بعدا آقاي بيرن يک دسته ء مختلف عکس العمل هاي اجتماعي مشترک را تشخيص نمود که به نظروی اين عکس العمل ها عبارت از يک سلسله اعمال متقابلي اند که آنرا " بازي ها " نام گذاشت.
مدل چگونگی شخصیت (سطح والديني – سطح جواني– سطح کودکي )
نظر به تيوري تحليل متبادل ، عمدتا سه سطح شخصیت وجود دارد که از اين سطوح افراد بصورت متداوم استفاده بعمل مياورند. اخيرا اين مودل به چندين بخش فرعي ديگر درمورد سطح والديني و سطح کودکي توسعه يافته است.
قابل تذکر است که سطوح شخصیت در وجود تمام افراد بصورت عموم يکسان نبوده بلکه نظر به فرد و نظر به تجارب گذشته وی متفاوت ميباشد.
سطح والديني: اشخاصي که در اين سطح قرار دارند دربرابر افراد دیگرمانند ، والدين فکر ، احساس و عمل نموده و مثل والدين از خود عکس العمل نشان ميدهند(افراد مذکور با اين عادت بزرگ گرديده وآنرا از والدين خود به ارث برده اند)
سطح والدینی نشانهء از اقتدار يا صلاحيت ما است که بصورت غير ارادي در رفتار و سلوک ما تبارز مینماید.
سطح والديني بدو بخش فرعي ديگر يعني سطح مادري و سطح پدري تقسيم گرديده است. طوريکه مادري آن عبارت از مواظبت و بخشندگي بوده و پدري پابند اصول بوده و جديت درآن شامل ميباشد. باید متوجه بود که اين سطوح مربوط به جنسيت اشخاص نمیشود.
مثال : شخصی در کار خود موفق نگرديده ، بالای ديگري فرياد ميزند.
اين نوع رفتار بر مبناي حقيقتي استوار ميباشد که شخص فریادکننده از زمان کودکي بدين شیوه عادت نموده است.
جوانب غير لفظي سطح والديني
قيافهء بی حوصله ، اشاره با انگشتان ، حرکات تند و غيره.....
نمونهء از اظهارات لفظي سطح والديني
" هيچگاه فراموش نکني ، هميشه ، يکبار و براي هميش ، کلمات قاطع وبرمبنای قضاوت نمودن ، بزبان تند صحبت کردن( بايد گفت که جوانب فوق نظربه فرهنگ ها متفاوت ميباشد)
سطح بزرگسالی : (بین سطح والدینی وسطح کودکی)
اين سطح ، ظرفيت معقول فکر نمودن و روي دست گرفتن يک سلسله اعمال مشخصي را نشان ميدهد که بر مبناي معلومات بدست آمده از بيرون و تجارب آموخته شده در طول حيات ما استوار ميباشد.
عمل کردن در سطح بزرگسالی به مفهوم حرکت بطرف هدف و ارزيابي حقيقت ميباشد.
جوانب غير لفظي سطح بزرگسالي
حرگات جسمی جالب وقابل توجه ، مفاهمهءدرست و قابل فهم ، بدون تهديد
نمونهء از اظهارات لفظي سطح بزرگسالي
پرسش سوالات استفهامي ( چرا ، چطور ، چه ، کي ، چه وقت ، کجا وغيره ) بکار بردن الفاظ مقايسوي ، جملات بياني با ارائه دلائل ، کاربرد الفاظ مثل " شايد ، ممکن ، من فکر ميکنم ، بنظر من ، من درک ميکنم ، من باور دارم و غيره.
سطح کودکي :
سطح کودکی ،وضعیت ذهنی افراد را نشان ميدهد هنگامیکه آنها ازلحاظ سلوک ، احساسات و افکار مانندزمان کودکي خود عمل میکنند.
سطح کودکي به سه بخش فرعی ديگر تقسيم گرديده است که عبارت اند از: کودک عادی، کودک سرکش ، و کودک مطیع
کودک عادی عبارت از کودک خوش طبع وبازیگوش ميباشد .
کودک سرکش با همه چیز مخالف میکند .( توهین کننده ، متمرد وخودسر ميباشد )
کودک مطیع کودکي است که ميخواهد همه چيز را بپذيرد . اين حالت ممکن از نارسي (عدم توانمندي در تصميم گيري و مسئوليت پذيري) منشا گیرد ویا روحیهء همکاری را نشان دهد.
مثلاکارمندیکه زير انتقاد آمر خود قرار میگیرد مانند يک کودک سر خود را پائين انداخته يا خجالت احساس میکند ويا هم قهر ميشود طوریکه درزمان کودکی وقتیکه مورد انتقادقرارمیگرفت همینطور عکس العمل نشان میداد.
جوانب غير لفظي سطح کودکي :
زبان اشاره : قيافهء مايوسانه ، فرياد کشيدن و ناله کردن ، چشم کشيدن ، خندهء قهقه ، بي حال خنديدن و بلند کردن دست بخاطر جلب توجه.....
نمونهء از اظهارات لفظي سطح کودکي
من ميخواهم ، من توجه نميکنم ، همه چيز از نزد من خراب ميشود ، او ني ، بارديگر نميخواهم تکرار شود ، امروز بدترين روز هاي زندگي من است ، این کاملا خوب است .....
آقاي بيرن معتقد بود که معاملات / تبادلات موفقانه ( مثلا درمفاهمه / ارتباطات ) بايد شکل معکوس رابخود بگیرد بطورمثال اگریک شخص با شخص ديگري مانند " والدين با کودک " رفتارمیکند درآنصورت شخص دومي بايد بشکل " کودک به والدين " از خود عکس العمل نشان دهد درغير آن تحليل متبادل صورت نمیگیرد.
امکان دارد در جريان پروسه مفاهمه / ارتباطات بين دو شخص ، يک شيوه بخصوصي ارتباط ايجاد گردد که ممکن در طويل المدت داراي نتايج غير مثمر باشد. اينکه افراد در برابر " پيشکش متبادل " شخص ديگري از خود عکس العمل نشان ميدهند بنام (ضربات خفيف )ياد ميگردد.
پس اين يک عمل پاسخ دهي است که يک فرد براي ديگري پاسخ ميدهدکه میتواند مثبت ویا منفي باشد.
افراد معمولا بالای دیگران یکنوع فشاروارد میکنند تا با آنها طوری معامله نمایند که مطابق سبک مفاهمهء خود شان باشد.
بطورمثال آمري که هميشه با مادون خود بشکل یک آمرسخت گیر صحبت مينمايد ، مادون را ناگزیر میسازد تا دربرابر آمر خود در سطح " کودکي " پاسخ دهد اين عکس العمل ها میتواند مانندکودک سرکش، منفي باشد و يا مانند کودک مطیع، مثبت باشد درهردوصورت پاسخ کودکانه میباشد.
بايد متذکر شد که عین شخص ميتواند ازروش های مختلف با اشخاص طرف معاملهء خود استفاده کند ( فرضا با يک شخصي مثل " والدين با کودک " و با شخص ديگري مانند " کودک با والدين " برخورد نمايد)
به منظور کار موثر جمعی ، بهترين تبادل در محيط کاري عبارت از سطح بزرگسالی با بزرگسالی ميباشد.
تعاملات معکوس ومتضاد
تعاملات معکوس : بدین مفهوم است که طرفین معامله مطابق نوعیت شخصیت همدیگر با هم رفتارمینمایند
مثال اول :
آقای احمد میگوید " آيا آجندا را نوشته کردي ؟ " بزرگسالي با بزرگسالي"
آقای ابراهيم پاسخ میدهد " بلي ، درظرف یک ساعت از طريق پست الکترونيکي برايت ميفرستم". "بزرگسالي با بزرگسالي "
مثال دوم :
آقای احمد میگوید : " ميخواهي مجموعهء فکاهي ها و پارچه هاي جالب مرا مشاهده نمائي ؟ " کودک با کودک "
آقای ابراهيم پاسخ میدهد" آه ، چقدر خوب . من خوش دارم . من واقعا فکاهي ها و پارچه هاي جالب را خوش دارم، آه .آه . آه... . " کودک با کودک "
مثال سوم :
آفای نجيب میگوید " آيا ميزت منظم است ؟ " والدين با کودک "
آقای ابراهيم پاسخ میدهد : لطفا قهر نشويد . همين حالا میروم و آنرا منظم میسازم " ! " کودک با والدين"
اين نوع مفاهمهء معکوس ميتواند براي يک مدت طولاني ادامه يابد ومعمولا یکنوع فرهنگ مخصوص مفاهمه بین دو شخص ایجاد مینماید.
تعاملات معکوس: اين بدین مفهوم است که طرفین معامله مطابق نوعیت شخصیت همدیگر با هم رفتارنمی نمایند.
در اينجا مثال هاي بالا را بشکل ديگر آن ملاحظه مينمائيم.
مثال اول
آقای احمد میگوید : " آيا آجندا را نوشته کردي ؟ " بزرگسالي با بزرگسالي "
آقای ابراهيم پاسخ میدهد : " لطفا قهر نشويد . همين حالا میروم و آنرا نوشته ميکنم"." کودک به والدين"
اين یکنوع معاملهء متضاد ميباشد که باعث ايجاد مشکلات زياد در محيط کاري ميشود . در مثال فوق ، بعد از اينکه آقاي ابراهيم مانند " کودک به والدين " پاسخ ارائه نمود ، ممکن است، آقاي احمد بار دوم به یک پاسخ منفي " والدين با کودک " جواب دهد بطور مثال:
" اگر روش خود را تغيير ندهي ، از وظيفه اخراج خواهی شد ".
◄ ما باید بخاطر درک بهتر مفاهمه و طرز برخورد افراد ماحول خود از تحليل معاملات استفاده بعمل آوریم.